امتياز عليخان العرشي
152
ترجمه استناد نهج البلاغه ( فارسى )
و گروهى ديگر فضايل اهل بيت ( ع ) را به ديگران نسبت دادهاند و يا آنكه در مناقب ايشان تشكيك مى كنند و نيز به علت انزوا و سكوت علماى شيعه و به علل ديگرى كه آنها را در مقدمه ذكر كرده است دست اندركار تأليف اين كتاب شده است و نخست به ذكر مناقب پيامبر اكرم ( ص ) آغاز كرده و به مناقب امام عسكرى ( ع ) پايان داده است و در بارهء امام غايب مطلبى نياورده است . اين كتاب چندين مرتبه در هند 1313 و 1317 ه . ( دو جلد ) تهران 1316 ، قم 1379 ( 4 جلد ) نجف 1376 ه . ق 1956 ( 3 جلد ) ، تبريز 1317 ه . ( 2 جلد ) چاپ شده است . 82 - منتخبات البيان و التبيين للثعالبى [ قسطنطنيه 1301 ه . ق ] : اين كتاب گزيدهاى است از كتاب البيان و التبيين جاحظ . رجوع شود به : البيان و التبيين ، و براى شرح حال ثعالبى ر ك به : تتمة اليتيمة در همين كتابنامه . 83 - منتهى المقال فى احوال الرجال ( خطى ، رامپور ) : ايران 1268 ه . ق ايران 1300 ه . ق كتاب رجال حديثى شيعه تأليف محمد بن اسماعيل بن عبد الجبار بن سعد الدين طبرسى - الاصل مكنى به ابو على و گويا اين كنيه به علت انتساب وى به ابو على سينا بوده است وى از فضلا و فقيهان و اصوليون شيعى در اوايل قرن سيزدهم هجرى است كه در شهر مقدس كربلا به دنيا آمد و در سال 1216 يا 15 ه . ق درگذشت و در همان جا به خاك سپرده شد . اين دانشمند رجال شناس از شاگردان مبرز آقا محمد باقر بهبهانى ، و صاحب رياض المسائل و سيد محسن اهرجى بود . از تأليفات اوست : زهر الرياض ( فقه ) ، عقد اللآلي ( رد بر اخباريها ) ، نقض نواقض الروافض و منتهى المقال كه دو بار در ايران با قطع رحلى و چاپ سنگى به ضميمهء ، امل الآمل فى ذكر علماء جبل عامل ، حر عاملى منتشر شد . ابو على در مقدمهء اين كتاب چگونگى و سبب تأليف آن را چنين بيان كرده است . وى گويد : « چون كتاب منهج المقال [ معروف به رجال كبير تأليف 984 ه . ق ] تأليف مولانا ميرزا محمد بن على بن ابراهيم استرآبادى ( فوت 1026 يا 28 ه . ق ) كه مرجع علما و فضلا بود به علت ذكر مجاهيل بسيار مفصل و مبسوط بود و مردم از كتابهاى مفصل روى گردان شده بودند لذا بر آن شدم تا آن را با تعليقات استادم ملاباقر بهبهانى تلفيق و تضمين نمايم و پس از حذف مجاهيل و مؤلفات روات مطالبى را كه در هر دو كتاب نيامده است بر آن بيفزايم . و راهنماى من در اين ترتيب و تبويب مولى سيد محسن بغدادى نجفى كاظمى بود . » ( انتهى با تصرف ) . منابع منتهى المقال علاوه بر رجال كبير استرآبادى ( منهج المقال ) و تعليقات علامهء بهبهانى و مشتركات امين كاظمى عبارتند از : رجال كشى ، رجال نجاشى ، طوسى فهرست طوسى ، رجال ابن داود ، رجال ابن شهر آشوب ، فهرست على بن عبيد اللّه بن بابويه ، مجمع الرجال مولانا عناية اللّه ، الحاوى جزايرى ، نقد الرجال تفرشى و امل الآمل و چند منبع ديگر است . روش مؤلف در اين تأليف بدين شيوه است كه نخست به ذكر مواليد پيامبر اكرم ( ص ) و أئمهء اطهار ( ع ) پرداخته است و بعد از آن رجال را به ترتيب اسم بر پايهء حروف تهجى معرفى مىكند و از آدم ابو الحسين آغاز كرده است و اين معرفى تا صفحهء 238 كتاب ادامه مى يابد پس از آن به ذكر كنيهها پرداخته است و تا صفحه 358 ادامه پيدا مىكند و از